login

"Stimuleer de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven"

Sinds 2012 is Marinka Kuijpers als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Open Universiteit. Haar leerstoel richt zich op de 'Leeromgeving en loopbanen in het voorbereidend en middelbaar beroepsonderwijs' en wordt ondersteund door diverse organisaties, waaronder ook A+O.

Eén van de projecten die Kuijpers samen met haar collega Frans Meijers van de Haagse Hogeschool onder haar hoede heeft, is het project 'Integreren van leren in school en praktijk'. Kuijpers: "Centraal staat daarbij de vraag hoe de leeromgeving meer loopbaangericht kan worden gemaakt."

Een realistisch beeld bevorderen

Het probleem, zegt Kuijpers, is dat veel jongeren in het beroepsonderwijs geen realistisch beeld van werk hebben en zich nauwelijks bewust zijn van hun eigen kunnen. "Hoe diffuser het beroepsbeeld, hoe groter de kans dat leerlingen bij de verkeerde opleiding terecht komen, switchen van opleiding of uitvallen."

Om dat te voorkomen, is het belangrijk om te werken aan een 'loopbaangerichte leeromgeving', meent Kuijpers. "Traditioneel ligt de verantwoordelijkheid voor het leerproces bij de scholen en de bedrijven stellen slechts stageplaatsen ter beschikking. Daarmee leid je leerlingen niet op voor de arbeidsmarkt van de 21e eeuw. Alleen als scholen en bedrijven samen verantwoordelijk zijn voor de opleiding van de leerling, ontstaat er een krachtige loopbaangerichte leeromgeving. Dan is er dus niet sprake van een 'verdeelde', maar van een gedeelde verantwoordelijkheid."

Schokkende conclusie

Bij de overgang van een 'verdeelde' naar een 'gedeelde' verantwoordelijkheid van scholen en bedrijven, zijn er volgens eerder onderzoek vier fasen te onderscheiden. "In de nulfase is er nog sprake 'verdeelde verantwoordelijkheid'. Dan volgt fase 1, waarbij school en bedrijf afspraken maken over ieders taken bij een stage of project: het 'samen begeleiden'. In de volgende fase ontwerpen school en bedrijf echt samen leerarrangementen, dat is de fase van 'samen ontwerpen'. In de derde en laatste fase dragen school en bedrijf samen verantwoordelijkheid voor de innovatie van het onderwijs en de branche, en is er intensieve kennisuitwisseling. Dan gaat het dus om 'samen innoveren'.
Wij hebben een documentenstudie gedaan naar zeventien innovatieprojecten", vertelt Kuijpers. "Daaruit kwam de conclusie dat er in géén van de projecten sprake was van 'samen begeleiden'. De samenwerking tussen scholen en bedrijven kan dus echt beter."

Lessen trekken

Ook werden in het kader van project vier samenwerkingsverbanden tussen school en bedrijf bezocht, om te zien welke lessen getrokken konden worden. Zo werd onder meer gekeken bij het internationale bedrijf VDL Groep en bij REMO, een vereniging van 13 technische bedrijven in Twente. REMO - een afkorting voor Regionale Elektro en Metaal Opleidingen West-Twente - leidt jonge mensen op voor de elektrotechniek, installatietechniek, mechatronica of metaal. Dat gebeurt in een praktijkcentrum van maar liefst drieduizend vierkante meter groot. Kuijpers: "In deze ruimte wordt de praktijk, maar ook de theorie door een ROC-docent gegeven. De theorie is direct gekoppeld aan opdrachten in het praktijkcentrum. Er hier dus sprake van 'samen opleiden' door school en bedrijf. Leerlingen krijgen ook veel verantwoordelijkheid voor het leerproces en worden ontzettend goed begeleid." En bij het internationaal opererende VDL zag Kuijpers weer andere sterke punten. "VDL betaalt niet alleen de bbl-opleiding van zo'n 70 leerlingen, maar heeft één persoon fulltime aangesteld voor de begeleiding. De leerlingen moeten ook echt solliciteren voor een stage. Om hun motivatie te achterhalen krijgen ze vragen als: 'Waar zitten je interesses' en 'Heb je op onze site gekeken wat we doen?' En net als bij REMO legt VDL veel nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van de leerling, dat is een goede zaak."

Indeling van de samenwerking tussen ROC's en bedrijven in vier fasen

Fase 0: School en bedrijf werken samen in het kader van de BPV zonder dat zij hierover inhoudelijke en procedurele afspraken
           maken ('verdeelde verantwoordelijkheid');
Fase 1: School en bedrijf maken afspraken over ieders taken bij een stage of project van een leerling (BPV), bijvoorbeeld over de
           begeleiding van de leerling ('samen begeleiden');
Fase 2: School en bedrijf ontwerpen samen leerarrangementen, bijvoorbeeld een binnen- of buitenschools project voor leerlingen
           ('samen ontwerpen');
Fase 3: School en bedrijf spreken de intentie uit om samen verantwoordelijkheid te dragen voor de innovatie van het onderwijs en
           van de branche met intensieve onderlinge kennisuitwisseling ('samen innoveren').

 

Mentaliteitsverandering

"Toch zal er nog wel een en ander kunnen gebeuren, willen scholen en bedrijven daadwerkelijk komen tot een 'gedeelde verantwoordelijkheid', benadrukt Kuijpers. "Dat vraagt een mentaliteitsverandering van alle betrokkenen". Volgens de hoogleraar is er een aantal 'werkzame bestanddelen' om te komen tot een loopbaangerichte leeromgeving. Zo zou het goed zijn om meer een dialoog op gang te brengen tussen docenten, tussen docenten en managers en tussen school en bedrijf. "Onderwijsinnovatie is mogelijk als praktijkbegeleiders en docenten een team vormen en daarin gesteund worden door hun teamleiders. Docenten moeten de ruimte krijgen om samen met het regionale bedrijfsleven een eigen lespraktijk te ontwikkelen. Bovendien is het wezenlijk dat er ook een helder doel geformuleerd wordt, waarbij het onderwijs vraaggericht wordt ingericht. Leerlingen moeten ook zelf invloed kunnen uitoefenen op hun eigen leren. En tenslotte is het belangrijk dat docenten en praktijkbegeleiders de leerlingen ondersteunen bij het maken van een goede keuze voor hun eigen toekomst."

Het belangrijkste advies dat Kuijpers de A+O-bedrijven dan ook kan meegeven is om in gesprek te gaan met elkaar. "Stel samen met de onderwijsinstellingen vast wat de opbrengsten moeten zijn van de samenwerking en spreek concreet af hoe je beide verantwoordelijkheid kunt nemen voor het leerproces van de leerling. Leg niet alleen dingen in fraaie beleidsstukken vast, maar voer ook daadwerkelijk uit wat je afspreekt. Want dat helpt om echt iets te bereiken."

Meer informatie

Marinka Kuijpers: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.